برج ایفل پاریس بدون شک یکی از معروف ترین و شناخته شده ترین بناهای ساخته شده در دنیا می باشد. این بانوی آهنین که نماد کشور فرانسه نیز می باشد، به مناسبت نمایشگاه جهانی فرانسه و بزرگداشت صدمین سالروز انقلاب کبیر فرانسه، در سال ۱۸۸۹ (حدود ۱۳۰ سال پیش) در میدان شان دو مارس پاریس قد علم کرد.

برج ایفل در ورودی نمایشگاه جهانی 1889 پاریس
برج ایفل در ورودی نمایشگاه جهانی ۱۸۸۹ پاریس

در ابتدا قرار بود برج ایفل برای نمایشگاه جهانی سال ۱۸۸۸ بارسلون ساخته شود، ولی بدلیل گران و عجیب بودن، طرح آقای گوستاو ایفل رد شد. گوستاو ایفل مهندس معروف سازه های فلزی بود که قبل از ساخت برج ایفل، پل های زیادی ساخته بود و همچنین ساخت اسکلت داخلی مجسمه آزادی آمریکا (که توسط کشور فرانسه به آمریکا اهدا شد) را بر عهده داشت.

ایفل، این مهندس بزرگ، قدی کوتاه داشت و پشتش اندکی خمیده بود و ریش می‌‌‌‌‌‌‌‌گذاشت. در عین حال بسیار چابک بود و در پوشیدن لباس نهایت‌ دقت را به خرج می‌‌‌‌‌‌‌‌داد و غالباً کلاه لبه‌بلند به سر می‌‌‌‌‌‌‌‌گذاشت و علائم شیطنت در چشم‌‌‌‌‌‌‌‌هایش‌ مشاهده می‌‌‌‌‌‌‌‌شد. در سال ۱۸۸۶ طرح این سازه عظیم توسط شرکت مهندسی ایفل برای ورودی نمایشگاه جهانی ۱۸۸۹ فرانسه پیشنهاد شد. آقای گوستاو ایفل در زمان ارایه طرح گفت:

این برج نه تنها نماد هنر مهندسی مدرن، بلکه نماد دوران دانش و صنعتی است که در آن زندگی می کنیم و این دوران مرهون پیشرفت های علمی قرن هجدهم و انقلاب کبیر فرانسه است. این بنای یادبود برای نشان دادن قدرشناسی کشور فرانسه ساخته خواهد شد.

گوستاو ایفل طراح برج ایفل پاریس
گوستاو ایفل طراح برج ایفل پاریس

پس از تایید طرح، در تاریخ ژانویه ۱۸۸۷ پروژه ساخت بلندترین بنای دنیا شروع شد. تعداد ۵۰ معمار بیش از ۵۲۰۰ نقشه تهیه کردند، ۱۸۰۰۰ قطعه به صورت جداگانه در کارگاه ساخته و در محل پروژه با استفاده از ۲،۵۰۰،۰۰۰ پیچ و پرچ به هم متصل شد. همچنین، گوستاو ایفل نام ۷۲ دانشمند، مهندس و ریاضی دان فرانسوی را که در ساخت ایفل نقش داشتند بر روی برج هک کرده است.

گوستاو ایفل نام ۷۲ دانشمند، مهندس و ریاضی دان فرانسوی را که در ساخت ایفل نقش داشتند بر روی برج هک کرده است
گوستاو ایفل نام ۷۲ دانشمند، مهندس و ریاضی دان فرانسوی را که در ساخت ایفل نقش داشتند بر روی برج هک کرده است

نهایتا در تاریخ ۳۱ مارچ ۱۸۸۹ (در زمان ۲ سال و ۲ ماه) ساخت ایفل به اتمام رسید. وزن ایفل بیش از ۱۰،۰۰۰ تن است و جالب اینکه در طول زمان ساخت فقط یک نفر تلفات انسانی داشته است.

عکس قدیمی عملیات ساخت برج ایفل
عکس قدیمی عملیات ساخت برج ایفل
عکس قدیمی عملیات ساخت برج ایفل
عکس قدیمی عملیات ساخت برج ایفل

تا زمان افتتاح ایفل، بنای یادبود واشنگتن (واقع در شهر واشینگتن دی سی) با ارتفاع ۱۷۰ متر بلندترین بنای ساخته شده در دنیا بود. ولی ایفل ۳۱۲ متری که ارتفاع یک برج ۸۱ طبقه را داشت، بعد از ساخت، به مدت ۴۱ سال (تا زمان ساخته شدن آسمان خراش کرایسلر نیویورک در سال ۱۹۳۰) بلندترین سازه ساخته شده جهان نام گرفت.

نقشه اولیه برج ایفل که در آن ارتفاع برج با کلیسای نوتردام، برج وندوم و طاق نصرت پاریس مقایسه شده است.نقشه اولیه برج ایفل که در آن ارتفاع برج با کلیسای نوتردام، برج وندوم و طاق نصرت پاریس مقایسه شده است.
نقشه اولیه برج ایفل که در آن ارتفاع برج با کلیسای نوتردام، برج وندوم و طاق نصرت پاریس مقایسه شده است

ایفل پس از ساخت تنها برای ۲۰ سال مجوز فعالیت داشت و قرار بود بعد از آن توسط دولت جمع آوری شود. ولی به مرور زمان مردم به این برج علاقمند شدند و با نصب آنتن مخابراتی ۱۲ متری بر بالای آن قرار شد به فعالیت خود ادامه دهد.

ابعاد برج ایفل پاریس
ابعاد برج ایفل پاریس
آنتن مخابراتی ۱۲ متری که بر بالای برج ایفل نصب شده است
آنتن مخابراتی ۱۲ متری که بر بالای برج ایفل نصب شده است

آسانسورهایی که مردم را به بالای برج می‌‌‌‌‌‌‌‌برد به اندازۀ خود برج موجب اعجاب‌ بازدیدکنندگان بود. برای اینکه به محیط فکری آن عصر و روحیۀ مردم‌ آن زمان پی برده شود باید خاطرنشان ساخت که در آن موقع بیش از ده سال از تأسیس اولین شبکۀ توزیع برق پاریس نمی‌‌‌‌‌‌‌‌گذشت و فقط سه سال قبل از آن تاریخ‌، اولین شبکۀ تلفن‌‌‌‌‌‌‌‌های شهری ایجاد گردیده بود.

هنوز از اتومبیل اثری نبود. در چنین زمانی آسانسور تازگی داشت و مردم با احساس نگرانی از آن‌ استفاده می‌‌‌‌‌‌‌‌نمودند. این نگرانی که امروز یک نوع ترس کودکانه به نظر می‌‌‌‌‌‌‌‌رسد، در آن موقع یک امر طبیعی بود. در مورد آسانسورهای برج ایفل داستانی نقل می‌‌‌‌‌‌‌‌کنند که نمونه‌ای از نگرانی مردم نسبت به این وسیلۀ حمل ‌و نقل جدید می‌‌‌‌‌‌‌‌باشد.

آسانسورهای برج ایفل که یکی از جدیدترین اختراعات در زمان افتتاح برج بودند
آسانسورهای برج ایفل که یکی از جدیدترین اختراعات در زمان افتتاح برج بودند

برای مراسم افتتاحیه برج و نمایشگاه جهانی پاریس از برخی دانشمندان و سلاطین و رجال کشورهای مختلف از جمله توماس ادیسون و ناصرالدین شاه قاجار دعوت به عمل آمده بود. می‌‌‌‌‌‌‌‌گویند موقعی‌‌‌‌‌‌‌‌که ناصرالدین‌‌‌‌‌‌‌‌شاه، پادشاه ایران به نمایشگاه آمده بود، مهماندارانش به او اصرار کردند که سوار آسانسور شود ولی‌ شاه در پذیرفتن این پیشنهاد دچار تردید گردیده بود

بالاخره برای حصول اطمینان، چند نفر از همراهان خود را وادار ساخت‌ که سوار آسانسور شوند و موقعی که آسانسور، فرستادگان شاه را به بالای برج می‌‌‌‌‌‌‌‌برد وی متفکرانه به آن‌‌‌‌‌‌‌‌ها می‌‌‌‌‌‌‌‌نگریست. بالاخره رو به مسیو دوبالوی ‌(de Balloy) سفیر فرانسه در تهران که در این سفر همراه‌ او بود، کرده و ضمن اشاره به آسانسورها گفت: خیلی سر و صدا می‌‌‌‌‌‌‌‌کند. با آنکه همراهان‌ شاه صحیح و سالم برگشتند باز هم ناصرالدین‌‌‌‌‌‌‌‌شاه نگران بود و بالاخره‌ هم به جای آسانسور، راه‌‌‌‌‌‌‌‌پله‌های برج را در پیش گرفت.

ناصرالدین شاه قاجار در بازدید از نمایشگاه جهانی ۱۸۸۹ پاریس
ناصرالدین شاه قاجار در بازدید از نمایشگاه جهانی ۱۸۸۹ پاریس

امضای وی در دفتر یادبود برج در کنار امضاهای اشخاص مشهوری از قبیل‌ بارتولدی (سازندۀ مجسمۀ آزادی نیویورک) دیده می‌‌‌‌‌‌‌‌شود. در طبقه دوم برج ایفل، عکسی از ناصرالدین شاه وجود دارد که در همین محل گرفته شده است. عکس وی در میان پادشاهان و خانواده های اشرافی که در اول قرن بیستم از برج ایفل بازدید کرده بودند، به نمایش گذاشته شده بود.

عکس ناصرالدین شاه در بالای برج ایفل
عکس ناصرالدین شاه در بالای برج ایفل

گزاویه پاولی، مهماندار مظفرالدین شاه در پاریس در کتاب خاطراتش می نویسد:

در همان روز اول درک کردم که این شاه، در واقع طفلی است مسن. مظفرالدین شاه از چیزهای عادی هم می‌ترسید مثلا از شدت ترس حاضر نشد که به بالای برج ایفل برود و هر چند به او گفتند که پدرش ناصرالدین شاه تا آخرین طبقه برج هم بالا رفته او نپذیرفت.

مظفرالدین شاه قاجار که از ترسش هرگز از برج ایفل بالا نرفت!
مظفرالدین شاه قاجار که از ترسش هرگز از برج ایفل بالا نرفت!

گاهی یک اثر بزرگ چنان شهرتی پیدا می‌‌‌‌‌‌‌‌کند که آفرینندۀ خود را تحت‌‌‌‌‌‌‌‌الشعاع قرار می‌‌‌‌‌‌‌‌دهد و نام او را به فراموشی می‌‌‌‌‌‌‌‌سپارد. در مورد برج ایفل هم این قضیه‌ مصداق پیدا کرد. خود گوستاو ایفل به این موضوع توجه داشت و در کتابی که در سن هشتادسالگی‌ به نام «کتاب خرد» به رشتۀ تحریر درآورد، راجع به این موضوع چنین نوشت:

من به برج ایفل رشک می‌‌‌‌‌‌‌‌برم زیرا شهرت آن بیش از خود من است. مردم‌ تصور می‌‌‌‌‌‌‌‌کنند که تنها اثر من همین برج است در صورتی‌‌‌‌‌‌‌‌که کارهای مهم دیگری نیز انجام داده‌ام …

گوستاو ایفل طراح برج ایفل پاریس
گوستاو ایفل طراح برج ایفل پاریس

شاید باورش سخت باشد، ولی ایفل از ابتدا مورد علاقه همگان نبود و اعتراض های بسیاری به ساخت آن انجام می شد. حتی گروه هایی از هنرمندان آن زمان (شامل نویسندگان، معماران، نقاشان، مجسمه سازان و …) به نشانه اعتراض تجمع هایی را در محل ساخت انجام می دادند و طومارهای اعتراض تهیه و امضا می کردند.

الکساندر دوما، امیل زولا و شارل گارنیه از سرسخت ترین مخالفان ساخت ایفل بودند. آنها معتقد بودند این غول زشت و وحشتناک در تضاد با معماری و هنر پاریس است. گی دو موپاسان، یکی از نویسندگان معروف فرانسوی که از ایفل متنفر بود، هر روز به رستوران برج می رفت و غذایش را آنجا سرو می کرد. وقتی ازش سوال میشه تو که از ایفل متنفری، پس چرا هر روز میری اونجا؟! جواب میده:

اینجا تنها جایی در شهر هست که برج ایفل ازش دیده نمیشه!!

برج ایفل پاریس در کنار رود سن
برج ایفل پاریس در کنار رود سن

یکی از نکاتی که احتمالا کمتر در مورد ایفل شنیده اید، وجود آپارتمانی در بالاترین نقطه برج است! هنگامی که گوستاو ایفل مشغول ساختن برج بود، در طبقه سوم یک آپارتمان مخفی برای خودش طراحی کرد.

گوستاو ایفل در طول زندگی اش مورد حسادت اکثر مردم پاریس بود و این حسادت نه بخاطر طراحی و ساخت بلندترین و معروف ترین برج دنیا، بلکه به خاطر داشتن مرتفع ترین پنت هاوس دنیا (آپارتمان اختصاصی اش در بالای ایفل) بود. آپارتمانی که تا زمان مرگ گوستاو ایفل، کمتر کسی به غیر از خودش اجازه ورود به آن را داشت. هنری جرارد در کتاب برج ایفل ۳۰۰ متری می نویسد:

بعد از اطلاع مردم پاریس از وجود آپارتمای ایفل در بالای برج، پاریسی ها پیشنهادهای وسوسه انگیزی برای اجاره آپارتمان ایفل (حتی برای یک شب) به او می دادند، ولی او هرگز قبول نمی کرد. تنها در موارد نادری از مهمانان ویژه خود مثل توماس ادیسون (در سال ۱۸۸۹) در آپارتمان خاصش پذیرایی می کرد.

سوئیت مخفی گوستاو ایفل در بالای برج ایفل
سوئیت مخفی گوستاو ایفل در بالای برج ایفل
سوئیت مخفی گوستاو ایفل در بالای برج ایفل
سوئیت مخفی گوستاو ایفل در بالای برج ایفل

بر خلاف خود برج که ماهیتی فلزی، مکانیکی و صلب دارد، آپارتمان کوچک ایفل بسیار دنج و رمانتیک بود. کاغذ دیواری های پارچه ای، مبلمان و کابینت های چوبی، تابلوهای نقاشی رنگ روغن و پیانوی بزرگ، فضایی خاص و دراماتیک در ارتفاع ۳۰۰ متری آسمان ایجاد کرده بود. امروزه امکان بازدید از ماکت آپارتمان ایفل و مجسمه های واکسی گوستاو ایفل و توماس ادیسون در آن وجود دارد.

مجسمه مومی گوستاو ایفل و ادیسون در سوییت بالای برج ایفل
مجسمه مومی گوستاو ایفل و ادیسون در سوییت بالای برج ایفل
مجسمه مومی گوستاو ایفل و دخترش در سوییت بالای برج ایفل
مجسمه مومی گوستاو ایفل و دخترش در سوییت بالای برج ایفل
ماکتی از سوئیت مخفی گوستاو ایفل در بالای برج ایفل
ماکتی از سوئیت مخفی گوستاو ایفل در بالای برج ایفل

در جنگ جهانی دوم، پاریس چهار سال در اشغال آلمان نازی بود. پس از اشغال پاریس، فرانسوی ها بلافاصله کابل های بالابرهای ایفل را قطع کردند و هیتلر نیز هیچ گاه از پله های برج بالا نرفت. حتی قبل از ترک پاریس، هیتلر به فرمانده نظامی پاریس دستور می دهد که ایفل و بقیه بناهای مهم شهر پاریس را منفجر کند، ولی ژنرال دیتریچ فون گولتیتز از فرمان او سرپیچی می کند و جلوی یک فاجعه بزرگ تاریخی را می گیرد.

عکس یادگاری هیتلر با برج ایفل در زمان اشغال پاریس توسط نازی ها
عکس یادگاری هیتلر با برج ایفل در زمان اشغال پاریس توسط نازی ها
هیتلر در تراس تروکادرو در مقابل برج ایفل
هیتلر در تراس تروکادرو در مقابل برج ایفل
برج ایفل در زمان اشغال پاریس توسط نازی ها
برج ایفل در زمان اشغال پاریس توسط نازی ها

بعد از آزاد شدن پاریس در سال ۱۹۴۴، فرانسوی ها از ایفل بالا رفته و پرچم سه رنگ فرانسه را بر فراز ایفل به اهتزاز در آوردند. مردم فرانسه گفتند:
هیتلر پاریس را فتح کرد ولی ایفل را نه، و از آن به بعد ایفل تبدیل به نماد آزادی فرانسه شد.

برج ایفل نماد آزادی کشور فرانسه
برج ایفل نماد آزادی کشور فرانسه

برای محافظت از سازه برج، هر ۷ سال یکبار آن را رنگ آمیزی می کنند. عملیات رنگ آمیزی برج بین ۱۵ تا ۱۸ ماه به طول می انجامد و در هر نوبت بیش از ۶۰ تن رنگ به کار می رود. رنگ فعلی برج کاملا یکدست نیست و از سه گستره رنگی مختلف تشکیل شده است، به طوری که پایین برج تیره تر و بالای آن روشن تر است. هم چنین، ایفل همیشه به این رنگ نبوده است و حتی در بازه های زمانی مختلفی به رنگ قرمز و زرد بوده است.

برج ایفل پاریس
برج ایفل پاریس

برج ایفل، پربازدیدترین بنای غیررایگان دنیا است و از زمان ساخت تا به حال بیش از ۲۵۰ میلیون بازدید کننده از آن بالا رفته اند. در حال حاضر روزانه بیش از ۲۵ هزار نفر از ایفل بازدید می کنند که این تعداد بالا منجر به ایجاد صف های طولانی برای خرید بلیت و بالا رفتن از برج شده است، به طوری که در فصل تابستان و ایام شلوغی حداقل باید حدود سه تا چهار ساعت در انتظار دیدار بانوی آهنین پاریس منتظر بمانید.

البته می توانید با خرید بلیت به صورت آنلاین از وب سایت رسمی برج ایفل بدون صف از آن بازدید کنید. اگرچه تعداد بلیت های ارایه شده به صورت آنلاین نیز محدود است و بایستی از چند هفته قبل از سفر برای خرید بلیت اقدام کنید. بالارفتن از ایفل از دو طریق میسر است بالا رفتن از راه پله های برج و یا استفاده از بالابرهای ایفل که برای هر دو مورد بایستی بلیت تهیه کنید.

نمایی از زیر برج ایفل
نمایی از زیر برج ایفل
صف های طولانی برای بازدید از بالای برج ایفل
صف های طولانی برای بازدید از بالای برج ایفل

برج ایفل سه طبقه دارد، برای رسیدن به طبقه اول باید از ۳۰۰ پله، و از طبقه اول تا دوم نیز از ۳۰۰ پله دیگر بالا رفت (اگر چه امکان استفاده از بالابرهای برج هم هست). برای رسیدن به طبقه سوم و بالای برج فقط بایستی از بالابرهای برج استفاده کرد (استفاده از راه پله های بین طبقه دوم و سوم برای عموم آزاد نیست).

در حال حاضر دو رستوران در طبقه ی اول و دوم برج (در ارتفاع ۹۰ و ۱۵۰ متری از سطح زمین) با ویوی فوق العاده از شهر پاریس وجود دارد. همچنین بار موجود در طبقه سوم، لذت یک نوشیدنی در ارتفاع ۲۷۰ متری را به شما ارایه می دهد.

رستوران طبقه اول برج ایفل با نمای میدان تروکادرو
رستوران طبقه اول برج ایفل با نمای میدان تروکادرو

خوشبختانه امروز این شانس را دارید که با استفاده از تکنولوژی گوگل استریت و بدون سفر به پاریس یا بالا رفتن از برج ایفل، شهر پاریس را از بالای برج ایفل تماشا کنید. فقط کافی است روی لینک بازدید مجازی از بالای برج ایفل پاریس کلیک کنید و از تماشای پاریس بر فراز ایفل لذت ببرید.

بازدید مجازی از بالای برج ایفل توسط تکنولوژی گوگل استریت
بازدید مجازی از بالای برج ایفل توسط تکنولوژی گوگل استریت

با تاریک شدن هوا، چراغ های ایفل روشن می شوند و معمولا تا ساعت یک بامداد روشن هستند. پس از روشن شدن چراغهای برج ایفل، راس هر ساعت، چراغ های ایفل به مدت ۵ دقیقه چشمک میزنند (می‌درخشند) و منظره ای فوق العاده خلق می شود. ویدئوی زیبای زیر از برج ایفل در شب را ببینید:

 تایم لپس فوق العاده زیبا از برج ایفل را در ویدئوی زیر مشاهده کنید:
نمایی از برج ایفل و محله لدفانس در پشت آن
نمایی از برج ایفل و محله لدفانس در پشت آن
برج ایفل بانوی آهنین پاریس
برج ایفل بانوی آهنین پاریس
برج ایفل پاریس
برج ایفل پاریس
برج ایفل پاریس
برج ایفل پاریس