سیرک ماکسیموس (به ایتالیایی: سیرکوس ماکسیموس Circus Maximus) با ظرفیت ۲۵۰ هزار نفر در زمان اوجش، بزرگترین استادیوم روم باستان بود که برای هزار سال مسابقات ارابه رانی در آن اجرا می شده است.

مسابقات ارابه رانی یکی از سرگرمی های مورد علاقه رومیان بوده. حتی گفته می شود رومولوس، اولین شاه رم نیز مسابقات ارابه رانی برگزار می کرده است.

تصویر بازسازی شده از استادیوم ماکسیموس در شهر رم
تصویر بازسازی شده از استادیوم ماکسیموس در شهر رم
نقاشی از مسابقات ارابه رانی در سیرک ماکسیموس
نقاشی از مسابقات ارابه رانی در سیرک ماکسیموس

تاریخچه سیرک ماکسیموس

پیدایش سیرک ماکسیموس به قرن ششم قبل از میلاد باز می گردد. در آن زمان پنجمین پادشاه روم، پریسکوس، مسیر ارابه رانی را بین تپه پالاتین و اَونتین ساخت و اولین دروازه های دائمی استادیوم در سال ۳۲۹ پیش از میلاد ساخته شد.

ظرفیت سیرکوس ماکسیموس حدود 5 برابر ظرفیت کولوسئوم بود
ظرفیت سیرکوس ماکسیموس حدود ۵ برابر ظرفیت کولوسئوم بود

در سال ۱۷۴ پیش از میلاد دروازه ها بازسازی شدند و ۷ تخم مرغ چوبی بزرگ بر روی اسپینا (دیواری که درقسمت مرکزی استادیوم قرار داشت) نصب شدند. این تخم مرغ های چوبی برای شمارش تعداد دورها به کار می رفتند و بعد از اتمام هر دور یکی از تخم مرغ ها را بر می داشتند. در سال ۳۳ قبل از میلاد نیز هفت دلفین برنزی جایگزین تخم مرغ های چوبی شدند.

مجسمه ها و ستون هایی که در اسپینا در مرکز زمین مسابقه نصب شده اند
مجسمه ها و ستون هایی که در اسپینا در مرکز زمین مسابقه نصب شده اند

استادیوم چوبی

در سال ۳۱ قبل از میلاد، وقوع آتش سوزی (اولین مورد از ۳ آتش سوزی معروف) باعث تخریب ساختار چوبی استادیوم شد. ولی امپراتور آگوستوس، استادیوم را بازسازی و یک جایگاه ویژه امپراتوری بر روی تپه پالاتین که محل اقامت امپراتور و مشرف به استادیوم بود ساخت.

ظرفیت سیرکوس ماکسیموس حدود 5 برابر ظرفیت کولوسئوم بود
ظرفیت سیرکوس ماکسیموس حدود ۵ برابر ظرفیت کولوسئوم بود

همچنین یک ابلیسک بزرگ مصری در وسط زمین مسابقه نصب کردند. امروزه این ابلیسک در میدان پوپولو قرار دارد.

دومین آتش سوزی در سال ۶۴ میلادی اتفاق افتاد. شروع آتش سوزی از مغازه های چوبی دور تا دور مسیر ارابه رانی شروع شد و منجر به سوختن بیشتر شهر رم در زمان امپراتوری نرون شد.

نمای بازسازی شده از سیرک ماکسیموس در شهر رم
نمای بازسازی شده از سیرک ماکسیموس در شهر رم

استادیوم مرمری

بعد از سومین آتش سوزی، استادیوم ماکسیموس توسط امپراتور تروجان در سال ۱۰۳ میلادی بازسازی شد. در آن زمان امپراتوری روم در اوج قدرتش بود و استادیوم جدید هم نشان از عظمت و شکوه امپراتوری داشت. استادیوم جدید این بار از سنگ و در سه طبقه ساخته شد و در تمامی جایگاه تماشگران نیز از سنگ مرمر استفاده شد. استادیوم جدید بیش از ۶۰۰ متر طول و ۱۵۰ متر عرض داشت و گنجایش آن حدود ۵ برابر کولوسئوم بود.

نمای بازسازی شده از استادیوم ماکسیموس در شهر رم
نمای بازسازی شده از استادیوم ماکسیموس در شهر رم
نمای بازسازی شده سکوهای سیرکوس ماکسیموس در شهر رم
نمای بازسازی شده سکوهای سیرکوس ماکسیموس در شهر رم
نمای بازسازی شده از شهر رم در دوران باستان
نمای بازسازی شده از شهر رم در دوران باستان

رویدادهای محبوب

سیرک ماکسیموس به ندرت محل برگزاری مراسم اعدام یا مبارزات گلادیاتوری بود. در عوض، در اکثر اوقات مسابقات ارابه رانی بین ارابه های چهار اسبه در آن برگزار می شد.

تصویر بازسازی شده از سیرک ماکسیموس در شهر رم
تصویر بازسازی شده از سیرک ماکسیموس در شهر رم

مسابقات ارابه رانی به شدت بین مردم رم محبوبیت داشت. رومی ها بسیار متعصب بودند و معمولا طرفدار پر و پا قرص یکی از ۴ تیم ارابه ارانی یعنی قرمزها، سفیدها، سبزها و یا آبی ها بودند و بر روی برد تیم محبوبشان شرط بندی می کردند. گاهی اوقات نیز بین تماشاگران دو تیم درگیری های سختی رخ می داد که حتی منجر به کشته شدن هواداران می شد.

رقابت تیم های قرمز آبی سفید و سبز در سیرک ماکسیموس
رقابت تیم های قرمز آبی سفید و سبز در سیرک ماکسیموس

آخرین مسابقه در سیرکوس ماکسیموس

آخرین مسابقه در سیرک ماکسیموس در سال ۵۴۹ میلادی، حدودا ۱۰۰۰ سال بعد از اولین مسابقه، برگزار شد. در طول قرون وسطی تمامی سنگ های این استادیوم غارت و در ساخت ساختمان های دیگر و همچنین بناهای رنسانسی استفاده شد. امروزه فقط می توان طرحی از بزرگترین استادیوم روم باستان را در زمینی که تبدیل به چمنزار شده است مشاهده کرد.

ویدئوی شبیه سازی سیرکوس ماکسیموس:

پارکی که به مدت 1000 سال میزبان مسابقات ارابه رانی در استادیوم ماکسیموس بود
پارکی که به مدت ۱۰۰۰ سال میزبان مسابقات ارابه رانی در استادیوم ماکسیموس بود
پارکی که به مدت 1000 سال میزبان مسابقات ارابه رانی در استادیوم ماکسیموس بود
پارکی که به مدت ۱۰۰۰ سال میزبان مسابقات ارابه رانی در استادیوم ماکسیموس بود
نمای هوایی از محل استقرار سیرک ماکسیموس در دوران باستان
نمای هوایی از محل استقرار سیرک ماکسیموس در دوران باستان