طاق نصرت کنستانتین بزرگترین طاق نصرت بجا مانده از دوران باستان، که در اوایل قرن چهارم میلادی و به مناسبت پیروزی امپراتور کنستانتین بر ماکسِنتیوس ساخته شده است، دقیقا در کنار کولوسئوم قرار دارد. این بنای یادبود رومی توسط مجسمه ها، سنگ نگاره ها و نقوش برجسته تزئین شده و در طول قرن ها تقریبا دست نخورده باقی مانده است.

طاق نصرت کنستانتین در کنار کولوسئوم در شهر رم
طاق نصرت کنستانتین در کنار کولوسئوم در شهر رم

طاق نصرت (Triumphal Arc) یک بنای یادبود رومی به شکل طاق و با یک یا چند گذرگاه است که معمولا به افتخار فاتحان بزرگ ساخته می شده. این طاق گذرگاهی بوده که فرماندهان پیروز در جشن پیروزی شان از زیر آن می گذشتند.

طاق نصرت کنستانتین، جدیدترین دروازه پیروزی در بین سه نمونه باقی مانده از طاق های نصرت امپراتوران رومی در شهر رم است. دو نمونه دیگر یعنی طاق نصرت تیتوس و طاق سِپتیمیوس سِوِروس در رومان فروم در نزدیکی کولوسئوم قرار دارند.

طاق نصرت کنستانتین در شهر رم
طاق نصرت کنستانتین در شهر رم

پیروزی کنستانتین

بعد از سال ها جنگ داخلی، پیروزی کنستانتین بر لشکر قدرتمند ماکسنتیوس در نبرد میلویان (Milvian Bridge) در سال ۳۱۲ میلادی، توانست صلح را به امپراتوری رم باز گرداند. به مناسبت بزرگداشت این پیروزی بزرگ، مجلس سنای رم دستور ساخت طاق نصرت کنستانتین را صادر کرد و در سال ۳۱۵ میلادی این بنای یادبود ساخته شد.

تکه های باقیمانده از مجسمه عظیم امپراتور کنستانتین در موزه کاپیتولین
تکه های باقیمانده از مجسمه عظیم امپراتور کنستانتین در موزه کاپیتولین

طاق نصرت کنستانتین

بزرگ ترین طاق نصرت ایتالیا که دارای ۳ گذرگاه است، تقریبا ۲۶ متر عرض دارد و ارتفاع آن ۲۱ متر است. در ساخت این طاق از مجسمه ها و سنگ نگاره های بناهای قدیمی تر نیز استفاده شده است. این امر که در آن زمان معمول بوده باعث صرفه جویی زمانی در ساخت بناهای یادبود می شده است.

طاق نصرت کنستانتین در شهر رم
طاق نصرت کنستانتین در شهر رم
نقشه نشان دهنده زمان ساخت اجزای طاق نصرت کنستانتین
نقشه نشان دهنده زمان ساخت اجزای طاق نصرت کنستانتین

مجسمه های بالایی آن که مربوط به فروم تراجان است، سربازان اسیر شده داسیان که توسط ارتش تراجان شکست خورده اند را به تصویر می کشد.

سنگ نگاره های تزئینی و کتیبه ساخت طاق نصرت کنستانتین
سنگ نگاره های تزئینی و کتیبه ساخت طاق نصرت کنستانتین

پنل های نقش برجسته بین مجسمه ها برای امپراتور مارکوس آورلیوس ساخته شده اند و سنگ نگاره های دایره ای شکل مربوط به زمان امپراتور هادریان است. در عین حال بعضی از سنگ نگاره های دایره ای شکل را تغییر داده اند تا امپراتور کنستانتین را نشان دهد.

نقش برجسته مربوط به زمان امپراتور مارکوس آورلیوس
نقش برجسته مربوط به زمان امپراتور مارکوس آورلیوس
سنگ نگاره های دایره ای مربوط به زمان امپراتور هادریان
سنگ نگاره های دایره ای مربوط به زمان امپراتور هادریان
سنگ نگاره های دایره ای مربوط به زمان امپراتور هادریان
سنگ نگاره های دایره ای مربوط به زمان امپراتور هادریان
سنگ نگاره های دایره ای مربوط به زمان امپراتور هادریان
سنگ نگاره های دایره ای مربوط به زمان امپراتور هادریان

تزئینات قسمت های میانی و پایینی این طاق هم به صورت اختصاصی در زمان ساخت برای این بنای یادبود و امپراتور کنستانتین ایجاد شده اند. تصاویر موجود در افریز، لشکر کنستانتین را نشان می دهند که در حال ریختن لشکریان ماکسنتیوس به داخل رودخانه تیبر هستند.

طاق نصرت کنستانتین در شهر رم
طاق نصرت کنستانتین در شهر رم
نقوش برجسته تزئینی نشان دهنده سربازان کنستانتین
نقوش برجسته تزئینی نشان دهنده سربازان کنستانتین
نقوش برجسته تزئینی نشان دهنده سربازان کنستانتین
نقوش برجسته تزئینی نشان دهنده سربازان کنستانتین
نقوش برجسته تزئینی نشان دهنده سربازان کنستانتین
نقوش برجسته تزئینی نشان دهنده سربازان کنستانتین
مجسمه های تزئینی دور طاق مربوط به زمان کنستانتین
مجسمه های تزئینی دور طاق مربوط به زمان کنستانتین

همانطور که به وضوح قابل رویت است، نقش های برجسته این قسمت ها به نسبت قسمت های فوقانی که مربوط به زمان هادریان و تروجان است، کیفیت پایین تری دارند که خود نشان دهنده سطح هنری ضعیف تر این دوران نسبت به دوره های قبل از آن و نشانه ای از دوران زوال و سقوط امپراتوری رم است.

نقوش برجسته زمان کنستانتین که کیفیت پایینی دارند
نقوش برجسته زمان کنستانتین که کیفیت پایینی دارند
نقوش برجسته زمان کنستانتین که کیفیت پایینی دارند
نقوش برجسته زمان کنستانتین که کیفیت پایینی دارند

امپراتور کنستانتین

کنستانتین اعتقاد داشت پیروزی اش بر ماکسنتیوس نشانه امداد غیبی خدای مسیحی است و در نتیجه، در زمان حکمرانی اش تعقیب و آزار مسیحیان را خاتمه داد و دین مسیحیت را به عنوان دین رسمی امپراتوری برگزید. او همچنین پایتخت امپراتوری را در سال ۳۲۵ میلادی به کنستانتینوپول (استانبول امروزی که در آن زمان بیزانینوم نام داشت) منتقل کرد.

نقاشی از طاق نصرت کنستانتین در ابتدای راه ورودی به شهر رم
نقاشی از طاق نصرت کنستانتین در ابتدای راه ورودی به شهر رم

یک حقیقت جالب در مورد طاق نصرت کنستانتین

در المپیک ۱۹۶۰ رم، طاق نصرت کنستانتین نقطه پایانی مسابقه دو ماراتن بود و برنده مدال طلا آن مسابقه، آبده بیکیلا که کل مسابقه را با پای برهنه دویده بود، از زیر طاق رد شد و پیروزی اش را جشن گرفت.

خط پایان مسابقه دو ماراتن المپیک 1960 رم
خط پایان مسابقه دو ماراتن المپیک ۱۹۶۰ رم
طاق نصرت کنستانتین در شهر رم
طاق نصرت کنستانتین در شهر رم