زمان ساخت: حدود ۱۵۰ سال قبل از میلاد.
جنس: سنگ مرمر.
ارتفاع: ۲۰۲ سانتی متر.
زمان و محل کشف: ۱۸۲۰ میلادی در جزیره میلوس یونان.
محل نگهداری: موزه لوور.

تندیس آفرودیته (الهه عشق و زیبایی در یونان) یا مجسمه ونوس (الهه عشق و زیبایی در روم) معروف به ونوس دِ میلو یک مجسمه ایستاده باستانی یونانی است که در حدود ۱۵۰ سال قبل از میلاد مسیح ساخته شده و در حدود ۲۰۰ سال پیش (سال ۱۸۲۰ میلادی) در جزیره میلوس (Milos) یونان از زیر زمین پیدا شد. با توجه به نوشته ی پایه تندیس، آن را اثر اسکندر آنتیوخی (Alexandros of Antioch) می دانند.

تندیس ونوس به عنوان مشهورترین اثر هنری یونان باستان شناخته می شود و به همراه مونالیزا با ارزش ترین آثار موزه لوور پاریس هستند.

مجسمه ونوس، الهه زیبایی و عشق در موزه لوور پاریس
مجسمه ونوس، الهه زیبایی و عشق در موزه لوور پاریس

مجسمه ونوس با ارتفاع ۲۰۲ سانتی متر، کمی بزرگتر از اندازه واقعی و از دو تکه سنگ مرمر تشکیل شده است و شامل قسمت هایی است که به صورت مجزا تراشیده (بالاتنه، ران ها، پاها و بازوی چپ) و توسط پین های عمودی به مجسمه وصل شده اند. این مجسمه احتمالا رنگ آمیزی داشته (طبق سنت یونان باستان که مجسمه هایشان را رنگ می کردند)، توسط دستبند، گوشواره و سربند فلزی تزئین و در گوشه ای از یک معبد نگهداری می شده است ولی امروز به غیر از سوراخهایی در مجسمه چیزی از رنگ آمیزی و تزئینات باقی نمانده است.

مجسمه ونوس، الهه زیبایی و عشق در موزه لوور پاریس
مجسمه ونوس، الهه زیبایی و عشق در موزه لوور پاریس

مجسمه ونوس، الهه زیبایی و عشق در موزه لوور پاریس
مجسمه ونوس، الهه زیبایی و عشق در موزه لوور پاریس

اگر چه به صورت قطعی نمی توان تاریخ ساخت مجسمه ونوس را مشخص کرد، با توجه به ویژگی های آن از جمله: ترکیب پیچشی، پارچه در حال افتادن از پا، مدلسازی ظریف بدن، سینه های کوچک و بدن دراز و کشیده که همگی از ایده آل های جدید زیبایی در دوران هلنی (یونان بعد از اسکندر، قرن ۳ تا ۱ قبل از میلاد مسیح) می باشند قدمت آن را حدود ۱۵۰ سال قبل از میلاد ذکر کرده اند.

مجسمه ونوس، الهه زیبایی و عشق در موزه لوور پاریس
مجسمه ونوس، الهه زیبایی و عشق در موزه لوور پاریس

بازوان مجسمه ونوس شکسته شده و هیچ گاه پیدا نشدند ولی دست چپ ونوس که سیبی را گرفته بعدا در همان نزدیکی پیدا شده است. در مورد شکل کامل مجسمه ونوس نظریات مختلفی وجود دارد، بعضی ها معتقدند مجسمه ونوس به یک پایه سنگی تکیه داده بوده و سیب در دستش هم کنایه ای دارد بر داستان داوری پاریس (وقتی قرار می شود پاریس بین سه الهه هرا، آتنا و آفرودیته زیباترینشان را برگزیند و او سیب را به نشانه زیباترین الهه به دست آفرودیته می دهد) یا معتقدند در دست دیگرش آینه داشته است. در عین حال این ها فقط حدس و گمان می باشد.

تصویری احتمالی از شکل اولیه مجسمه ونوس در حالی که سیبی در دست داشته است
تصویری احتمالی از شکل اولیه مجسمه ونوس در حالی که سیبی در دست داشته است

تصویری احتمالی از شکل اولیه مجسمه ونوس در حالی که سیبی در دست داشته است
تصویری احتمالی از شکل اولیه مجسمه ونوس در حالی که سیبی در دست داشته است

مجسمه بی دست ونوس در دوران رنسانس موضوع نقاشی های زیادی شد و در فرهنگ معاصر غرب به عنوان سمبل زیبایی شناخته می شود.

مجسمه ونوس، الهه زیبایی و عشق در موزه لوور پاریس
مجسمه ونوس، الهه زیبایی و عشق در موزه لوور پاریس

داستان کشف مجسمه ونوس

در فوریه سال ۱۸۲۰ و زمان سلطنت لوئی هجدهم، یک کشاورز عامی و ساده یونانی موقع کشت در زمینش در جزیره میلوس، تکه های مربوط به مجسمه مرمری ونوس را پیدا کرد.
سپس این مجسمه توسط آقای ویکونت دو مارسلو نماینده سفیر فرانسه در استانبول به ازای چند پیاستر (پول یونانی) خریداری و توسط کشتی بخاری فرانسوی به سوی فرانسه رهسپار شد. در ابتدا مجسمه از هم جدا بود، سرش یک جا و بدنش جای دیگر. کیسه بزرگی آوردند، همه اجزا مجسمه را درون آن ریختند و مهر و موم کردند و قرار شد در فرانسه آن را به هم وصل کنند.

مارسلو وقتی مجسمه را دید، شعری با این مضمون سرود:
اوه ونوس! تو چقدر در مقابل چشمان من زیبا و دلربا و چه اندازه در ذهن و خاطرم بزرگ و با شکوه هستی. تو بیش از هزار سال زیر خاک خوابیده و خوشه و سنبل و علف های وحشی بر فرقت روئیده اند. اینک تو از خواب گران بیدار و عشاق خود را ای ملکه ملکه ها و الهه عشق و زیبایی از انتظار دیدارت بیرون آورده ای.

بالاخره مجسمه بعد از چهار ماه سفر دریایی به سواحل فرانسه رسید. اما بعد از اطلاع ورود مجسمه به لوئی هجدهم و عدم استقبال وی، مجسمه مدت زمانی در بندر تولون خوابید. نهایتا با پیگیری های پیر هانری ره وال نقاش تولون که شاگرد داوید مجسمه ساز معروف بود و پس از سفرش به پاریس و توجیه شاه در مورد زیبایی و ارزش مجسمه، اجازه ارسال آن به پاریس صادر شد. در عین حال پس از ورود تندیس به پاریس، شاه از دیدن آن خودداری کرد و دستور دیگری هم صادر نکرد.

وزیر دربار لوئی هجدهم پس از چندی یادداشتی به این مضمون به مدیر کل موزه سلطنتی نوشت:
آقای عزیزم، شاید حق با شما باشد که برای مجسمه زیبای رب النوع جمال اینقدر اهمیت قائل هستید. من تصدیق می کنم وجود آن در پاریس باعث افتخار است ولی اعلی حضرت به این مسایل توجهی ندارند، بنابر این چه لزومی دارد که برای حفظ و نگهداری آن مخارجی را تحمل کنیم؟!

دو ماه پس از این جریان در تاریخ ۲ مارس ۱۸۲۱ وزیر دربار این یادداشت را خطاب به مارکی دوریویه صادر کرد:
دیروز نزد پادشاه از مجسمه با حشمت و جلال ونوس صحبت کردم، امر مبارک بر این تعلق گرفت که مجسمه مزبور جزء مجسمه های ملی نگهداری گردد.

و به این ترتیب بالاخره ونوس، ارزشمندترین مجسمه لوور، به خانه فعلی اش وارد شد.

مجسمه ونوس، الهه زیبایی و عشق در موزه لوور پاریس
مجسمه ونوس، الهه زیبایی و عشق در موزه لوور پاریس